- გამარჯობა, მე მქვია ალტერ-ეგო და მე ინტროვერტი ვარ! – მე.
- გამარჯობა ალტერ-ეგო! – ყველა დანარჩენი.
აი თითქმის ასეთი განცდა მაქვს ყოველთვის, როდესაც ვფიქრობ იმაზე, თუ რას ნიშნავს იყო ინტროვერტი თანამედროვე სამყაროში. თითქოს ქარხნული წუნი გაქვს და გჭირს ისეთი რამ, რაც უნდა გამოასწორო ცხოვრების მანძილზე.
რათქმაუნდა მარტო მე არ ვფიქრობ ამაზე. ადამიანის ტემპერამენტისა და ტიპოლოგიის მიმართ ინტერესი იმაზე შორს მიდის, ვიდრე ბაბუაჩემის სოფლის ეზოში მდგომი 300 წლიანი მუხის ფესვები. რაც კი ადამიანი გაჩნდა თავისი თავის უზენაესობის შეგრძნებით – იმ მომენტიდან მთელი სამყარო ცდილობს დაალაგოს კატეგორიებში ამ არსების ფსიქიკური ასპექტები, მაგრამ ინტროვერსია-ექსტრავერსიის თემის განსაკუთრებული პოპულარობა მაინც მე-20 საუკუნის 20-იანი წლებიდან იწყება.
იყო ერთი გულჩათხრობილი ევროპელი ბიჭი, რომელსაც საკუთარი შინაგანი სამყაროს გარდა საკმაო რაოდენობით შერეკილი ახლობლები ყავდა ირგვლივ იმისთვის, რომ ადამიანის ფსიქოლოგიით დაინტერესებულიყო. კარლო ერქვა (ჩვენებურად), გვარად იუნგი იყო. თვითონვე წარმოადგენდა ტიპიურ „ინტროვერტს“, რომლელთა შესახებაც მის მიერ მოგვიანებით გამოქვეყნებულ ნაშრომში წერდა, რომ ისინი უპირველეს ყოვლისა ორიენტირებულნი არიან მათ ფიქრებსა და შინაგან განცდებზე, როდესაც ექსტრავერტები – გარშემო მყოფ ხალხსა და არსებულ საგნებზე. ინტროვერტები იაზრებენ მომხდარ მოვლენებს, ხოლო ექსტრავერტები ცდილობენ ეგრევე ჩაერთონ პროცესში. ძალების აღდგენისთვის ინტროვერტებს ესაჭიროებათ განმარტოება ცოტა ხნით, ექსტრავერტებს კი მაშინ ესაჭიროებათ ძალების აღდგენა, თუ დააკლდათ ურთიერთობები საზოგადოებაში. თუმცა არ არსებობს ცალსახად ინტროვერტი ან ექტრავერტი, ადამიანი ამ 2 მახასიათებლის რთული სისტემაა, სადაც რომელიღაც ერთი ტიპი ცოტა უფრო მეტადაა გამოხატული.
დღეს რამდენი პიროვნების მკვლევარიც მოიპოვება, თითქმის იმდენივე ინტროვერსია-ქსტრავერსიის განმარტება არსებობს. მიუხედავად ამისა, არის რაღაცეები, რასაც უმეტესობა მათგანი იზიარებს და ეთანხმება:
- ეს ორი ტიპი მკვეთრად განსხვავდება გარემოს მიერ მათზე ზემოქმედების კომფორტის თვალსაზრისით. ინტროვერტი განმარტოებით მოწრუპავდა ღვინოს მისთვის ახლობელ ადამიანთან ერთად, წაიკიტხავდა წიგნს ან კროსვროდებს ჩაუჯდებოდა სიამოვნებით. ექსტრავერტს კი ყოველთვის უხარია გარემოსთან ურთიერთობა, ახალი ადამიანების გაცნობა, ხეტიალი აღმა-დაღმა და მუსიკაზე ხტომა. ერთერთი ფსიქოლოგის აზრით ეს ხდება იმიტომ, რომ სხვა ადამიანები ინტროვერტებზე ამაღელვებლად ზემოქმედებენ, მათთან ურთიერთობა იწვევს ემოციურ არასტაბილურობას, საფრთხის, შეყვარებულობის და სხვა გრძნობებს, რაც უფრო მეტად მოქმედებს გამღიზიანებლად, ვიდრე ათი წიგნი ერთად აღებული.
- მეცნიერები თანხმდებიან იმაზეც, რომ ამ ტიპებს მუშაობის სხვადასხვა სტილი აქვთ. ექსტრავერტები უმალვე ერთვებიან დავალების შესრულებაში. მათ ახასიათებთ გადაწყვეტილების რისკიანი/სწრაფი მიღება და თავს კომფორტულად გრძნობენ მრავალრიცხოვან ამოცანებს შორის ყურადღების გადანაწილებისას. ექტრავერტები სიამოვნებას იღებენ შეჯიბრის აზარტისგან, რომელიც წარმატებით გვირგვინდება სტატუსის და/ან ფულის სახით. ინტრავერტები უფრო ნელა მუშაობენ, სამაგიეროდ უფრო ძირფესვიანადაც. მათ ურჩევნიათ ერთ დავალებას მოკიდონ ხელი და გააჩნიათ კონცენტრაციის არაჩვეულებრივი უნარი. ისინი, როგორც წესი, უფრო ნაკლებად ექცევიან ხოტბა-დიდებისა და სიმდიდრის ჰიპნოზის ქვეშ.
- პიროვნების ტიპი განსაზღვრავს სოციალური ურთიერთზემოქმედების სტილსაც. ექსტრავერტებს შემოაქვთ აჟიოტაჟი სუფრაზე და ადვილად ყვებიან ხუმრობებს. ისინი არიან თავდაჯერებულნი, დომინანტურები და საჭიროებენ აუდიტორიას. მათ ახასიათებთ ხმამაღლა და გზადაგზა ფიქრი, ურჩევნიათ ილაპარაკონ, ვიდრე უსმინონ, იშვიათად ელევათ სიტყვათა მარაგი, ხშირად ისვრიან სხვადასხვა რეპლიკებს, მარტივად აგვარებენ კონფლიქტებს მაგრამ ვერ უმკლავდებიან მარტოობას. ამის საპირისპიროდ, ინტროვერტები, მიუხედავად იმისა, რომ ფლობენ საზოგადოებაში ურთიერთობის საკმარის უნარ-ჩვევებს, რაღაც დროისა და ურთიერთობის ინტენსიობის მერე გრძნობენ დაღლას და ზოგჯერ ნანობენ, რომ სახლში არ დარჩნენ. მათ ურჩევნიათ თავისი სოციალური ენერგია დაახარჯონ მათ ახლობლებსა და კოლეგებს. უფრო მეტად უსმენენ სხვებს, წინასწარ ფიქრობენ, სანამ რაიმეს იტყვიან და ხშირად წერილობითი ფორმით უფრო კარგად გამოხატავენ თავის სათქმელს, ვიდრე ზეპირსიტყვიერად. თავიდან ირიდებენ კონფლიქტებს, უმეტესად არ უყვართ არაფრის მომტანი საუბარი უაზრობებზე, მაგრამ დიდ სიამოვნებას იღებენ ამაღელვებელი თემების სიღრმისეული განხილვისგან.
ინტროვერსია-ექსტრავერსია დღესაც კვლევის აქტიური საგანია. თუმცა სოციუმის მიერ მიღებულად და წახალისებულად პიროვნული თვისებების მხოლოდ ძალიან მწირი ჩამონათვალი ითვლება. ბავშვობიდან მესმის, რომ ბედნიერად და წარმატებულად ყოფნა ნიშნავს სიმამაცეს/სილაღეს, რაც აუცილებლად მოიაზრებს იმას, რომ ადვილად გამოგდის ურთიერთობა ყველასთან. ჩვენს საკუთარ თავს აღვიქვავთ ექსტრავერტების მოდგმად და იმას არც ვუფიქრდებით ვინ ვართ სინამდვილეში.
მოიუხედავად იმისა, რომ აშშ ითვლება ერთერთ ყველაზე მეტად გამოხატულ ექტრავერტულ ნაციად, ზუსტად იქაურმა კვლევებმა აჩვენა, რომ მოსახლეობის 1/3-დან ½-მდე ინტროვერტია.
ამოცანა გვეკითხება: რაშია საქმე?
საქმე იმაშია, რომ უმეტესობა სიმულიანტობს და თავს აჩვენებს ექსტრავერტად. ჩვენი გარემო ე.წ. „იდეალური ექსტრავერტის“ ღირებულებათა სისტემასაა მორგებული, რაც მოიაზრებს იმას, რომ „იდეალური მე“ უნდა იყოს კომუნიკაბელური, დომინირებადი და ყურადღების ცენტრში ყოფნისას საკუთარ თავში ღრმად დარწმუნებული. „მე“ უნდა ვმოქმედებდე სწრაფად და თავდაჯერებულად, კარგად ვმუშაობდე გუნდურად და არ მქონდეს სოციალიზაციის პრობლემა.
ჩვენ ვითომ მოგვწონს ინდივიდუალიზმი და წარამარა ვაკვეხებთ ამ სიტყვას შეფასებებში, თუმცა სინამდვილეში აღფრთოვანებას იწვევს ისეთი ტიპი, რომელიც შეჩვეულია სირთულეების დაძლევას და წელებზე ფეხს იდგავს დასახული მიზნების მისაღწევად. რათქმაუნდა, ზოგიერთი ჩვენთაგანი ლმობიერადაა განწყობილი ისეთი „სტრანნი“ ტიპების მიმართ, ვინც თავისთვის უცნაურად ხატავენ ან სხვენში ატარებენ ძირითად დროს, მაგრამ ეს ლმობიერება მაინც უფრო იმათზე ვრცელდება, ვინც საბოლოო ჯამში ან ამით გაითქვა სახელი და გამდიდრდა, ან წინ ამ 2 ფაქტორის დიდი პერსპექტივა აქვს, ლოჯის მოშენების არ იყოს.
ინტროვერტის დამახასიათებელი მგრძნობიარობა, სიდინჯე და სიმორცხვე დღეს მეორეხარისხოვან თვისებებად ითვლება, თუ უფრო უარესადაც არა. ექსტრავერსია იქცა ერთადერთ სტანდარტად, რომელსაც რატომღაც ყველა უნდა შეესატყვისებოდეს. ამის დამადასტურებელია ბევრი ისეთი კვლევა, რის შედეგადაც თავისუფლად მოლაპარაკე ადამიანები თვლებიან უფრო ჭკვიანებად, ლამაზებად, სამეგობროდ საისამოვნო და საინტერესო ტიპებად. ამასთან მეტყველების ტემპიც ახდებს ზეგავლენას და ხმის ტემბრის სიმაღლეც: სწრაფად მოსაუბრე ტიპები მეტად კომპეტენტურად და მიმზიდველად აღიქმებიან, ვიდრე ისინი, ვინც ნელა საუბრობს (ეს ყველაფერი მაინც ზომიერების შესაბამისად ფასდება, ზომიერად სწრაფად, ზომიერად ხმამაღლა).
ცოტა გეგულებათ ირგვლივ ისეთი მშობლები, ვინც ბოდიშს იხდის მათი შვილის სიმორცხვის გამო? ან მერე სახლში რომ უჩიჩინებენ საწყალ ბავშვს, რომ იყოს გიორგაძეების დათოსნაირად ყოჩაღი. ეს ინტროვერტი ბავშვი კი სკოლის ასაკიდანვე იძულებულია ექსტრავერტულ გარემოში გადაირჩინოს თავი. საკლასო ოთახებისა და მაგიდების მოწყობა, ჯგუფური მუშაობები, გაკვეთილების მოყოლა აუდიტორიის წინაშე – ყველა ისეთი მეთოდი, რომელიც მისთვის უცხოა. უყურებს ისეთ გადაცემებს, რომელთა გმირებიც არ გვანან მას. ეს ყველა ცნობადი სახე თუ ვარსკვლავი – რაღაცით მაინც არის წარმატებული და მისაბაძი მაგალითი სხვებისთვის. შემდეგ იზრდება და მუშაობას იწყებს ისეთ ოფისში, სადაც ყველა ერთ ღია სივრცეშია მოთავსებული, სადაც მუდმივად უნდა იკონტაქტოს უმეტესობა თანამშრომელთან და მენეჯმენტისგან მხოლოდ მაღალი მიღწევის მოთხოვნილების მქონდე ტიპები არიან დაფასებულნი.
ფაქტია, რომ ინტოვერტი განწირულია წარუმატებლობაზე, თუ ექსტრავერტული ქცევები არ გამოავლინა. ვერ იქნები წარმატებული მეცნიერი, თუ ვერ მოიპოვე გრანტი სათანადო ძალისხმევით. ვერ იქნები კარგი მხატვარი, თუ არ შეძელი გაიტანო შენი ნამუშევრები საზღვარგარეთ. ვერ იქნები კარგი მსახიობი, თუ ვერ შეძელი შენი თავი და პროექტები კარგად გაყიდო და ამით იშოვო ფული.
მე რათქმაუნდა ინტროვერტი ვარ, თორემ სხვა შემთხვევაში ვიქნებოდი მოხსენიებული დოდკასნაირ „ბლოგების დედად“ და მეყოლებოდა ათასობით მიმდევარი დღეში გარანტირებულ მკითხველთა სიხშირითა და გაზიარების მსურველებით.
თუმცა იცით რა? ჩვენ იმაში ვუშვებთ შეცდომას, რომ მხოლოდ ერთ სტანდარტს ვიღებთ იდეალად. როგორ გავძლოთ ამ სამყაროში? დავაფასოთ ჩვენი თავი სათანადოდ და კარგად გავაცნობიეროთ ჩვენი უამრავი სიძლიერე, რომელთა შორისაც ვახსენებ მხოლოდ რამოდენიმეს:
- ჩვენ უკეთ ვინარჩუნებთ ბალანსს, რადგან ნაკლებად ვართ დამოკიდებულნი გარშემომყოფების რეაქციაზე!
- ჩვენს გაცილებით მეტი სიღრმით განვიცდით გრძნობებს და ეს ფანტასტიურია!
- ჩვენ უფრო ადვილად ვიტანთ უძილობას!
- ჩვენ ყოველთვის გვაქვს ალტერნატიული ვარიანტები!
- ჩვენ ვსწავლობთ შეცდომებზე!
- ჩვენ მშვენივრად გვაქვს ჩვენი ფიქრები კოორდინირებული!
- ჩვენ გაცილებით მეტი ვიცით სხვებზე, ვიდრე მათ იციან ჩვენს შესახებ!
- ჩვენ ჩვენი სიმშვიდით შეგვაქვს ჰარმონია!
და ბოლოს, ინტროვერტების გარეშე სამყაროს არ ექნებოდა:
- ისააკ ნიუტონის გრავიტაციის თეორია
- შოპენის ნოქტიურნები
- ორუელის 1984
- ეინშტეინის ფარდობითობის თეორია
- სპილბერგის შინდლერის სია
- და რათქმაუნდა ყველაზე მთავარი – ბრინისა და პეიჯის გუგლი!!!
მე ინტროვერტი ვარ და ვამაყობ ამით!
Like this:
Like Loading...
